Το διπλό εμπάργκο αναστατώνει την Ευρώπη

Το διπλό εμπάργκο αναστατώνει την Ευρώπη
Εφέτος συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε τίποτε δεν προμήνυε ότι ένα μακελειό αυτού του μεγέθους βρισκόταν προ των πυλών της Ευρώπης. Ολοι μιλούσαν για τη «χρυσή εποχή» της (πρώτης) παγκοσμιοποίησης. Επίσης, η υπερδύναμη της εποχής, η Μεγάλη Βρετανία, βρισκόταν σε φάση υποχώρησης, όπως σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες – με ό,τι συνεπαγόταν αυτό για το διεθνές σύστημα.
Σήμερα η κατάσταση είναι ασφαλώς πιο περίπλοκη. Ολο το γεωπολιτικό τόξο από τη Βόρεια Αφρική ως τη Μέση Ανατολή είναι σε αναβρασμό. Επιπλέον, η οικονομική παγκοσμιοποίηση είναι πολύ βαθύτερη από εκείνη των αρχών του 20ού αιώνα, άρα και οι συνέπειές της, θετικές ή αρνητικές, ευρύτερες. Δεν λείπουν οι απαισιόδοξοι ευρωπαίοι πολιτικοί και διπλωμάτες που κάνουν λόγο, σε ιδιωτικές συζητήσεις, για «το φάντασμα του 2014», που πλανάται νοερά πάνω από τη Γηραιά Ηπειρο εξαιτίας της κρίσης στις σχέσεις Δύσης – Ρωσίας, με αφορμή την Ουκρανία.
Οι σκληροπυρηνικοί
Το βασικότερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είναι ότι Δυτικοί και Ρώσοι μοιάζουν να οχυρώνονται πίσω από ακραίες θέσεις. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) να προχωρήσει σε αυστηρές κυρώσεις εναντίον της Μόσχας – με έμφαση στον χρηματοπιστωτικό και (λιγότερο) στον ενεργειακό τομέα – πυροδότησε την αντίδραση του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν με την επιβολή απαγορεύσεων και περιορισμού εισαγωγών γεωργικών προϊόντων.
Οπως δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησηςΝτιμίτρι Ρογκόζιν, η πεποίθηση στη Μόσχα είναι ότι οι Δυτικοί θέλουν να τιμωρήσουν προσωπικά τον Πούτιν. Δεν λείπουν μάλιστα αρκετοί στην Ευρώπη που εκτιμούν ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ πιέζουν υπερβολικά τον ρώσο πρόεδρο. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες προσπαθούν να εντοπίσουν πώς διαμορφώνονται οι ισορροπίες στον στενό του κύκλο. Σε αυτόν φαίνεται να επικρατεί προς το παρόν η προσωπικότητα του σκληροπυρηνικού Σεργκέι Γκλάζιεφ. Ωστόσο, ευρωπαϊκές πηγές σημειώνουν ότι αν οι κυρώσεις αρχίσουν να διαβρώνουν τη σημερινή υψηλή δημοτικότητα του Πούτιν, δεν αποκλείεται να ξεκινήσει μια εσωτερική μάχη εξουσίας με απρόβλεπτη εξέλιξη.
Στο πλαίσιο των ίδιων πιέσεων εντάσσονται οι πρόσφατες αποφάσεις διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων για υπέρογκες αποζημιώσεις προς τους πρώην μετόχους της πετρελαϊκής εταιρείας Yukos. Πρόκειται για τον κολοσσό του άλλοτε ολιγάρχη Μιχαήλ Χοντορκόφσκι. Μάλιστα, αν η Μόσχα αρνηθεί την καταβολή της αποζημίωσης, οι μέτοχοι μπορούν να ζητήσουν την κατάσχεση κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Το γεγονότα αυτά, προσθέτουν, αυξάνουν τον κίνδυνο μιας ανάφλεξης.
Η πραγματικότητα είναι ότι οι Ευρωπαίοι και ιδιαίτερα οι Γερμανοί ήθελαν να αποφύγουν την επονομαζόμενη «τρίτη φάση» των κυρώσεων. Και αυτό παρά τις ισχυρές, ενίοτε και άκομψες, όπως δηλώνουν στο «Βήμα» κοινοτικές πηγές, παρεμβάσεις αμερικανών αξιωματούχων να προχωρήσουν σε κυρώσεις αντίστοιχες των αμερικανικών. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτές τις παρασκηνιακές πιέσεις είχε η αρμόδια για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ Βικτόρια Νούλαντ, ενώ απαρατήρητος δεν μπορεί να περάσει ο ρόλος του Ντάνιελ Φριντ, συντονιστή για θέματα κυρώσεων στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών.
Η ειρωνεία είναι ότι οι δύο αυτοί αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ασχοληθεί στο παρελθόν με τις ελληνικές υποθέσεις, κατά την αλήστου μνήμης περίοδο των διαπραγματεύσεων για το Σκοπιανό την περίοδο 2007 – 2008. Τότε μάλιστα η Νούλαντ, που θεωρείται ότι ανήκει στο στρατόπεδο των νεοσυντηρητικών έχοντας διατελέσει και σύμβουλος του πρώην αντιπροέδρου Ντικ Τσένι, ήταν μόνιμη αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η κατάρριψη του αεροσκάφους των Μαλαισιανών Αερογραμμών μετέβαλε τις ισορροπίες. Η κατάσταση χειροτέρευσε λόγω της δυσκολίας πρόσβασης στον χώρο της τραγωδίας και στην περισυλλογή των νεκρών. Ακολούθησαν οι κυρώσεις και το θερμόμετρο ανέβηκε. Ολα αυτά τη στιγμή που ορισμένοι πίστευαν ότι είχε αρχίσει να επέρχεται μια ισορροπία στο στρατιωτικό επίπεδο, χάρη στην αντεπίθεση των ουκρανικών δυνάμεων εναντίον των αυτονομιστών στην Ανατολική Ουκρανία, ενώ ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο επεδίωκε τη συνεννόηση.
Πλέον, η κατάσταση στη ρωσο-ουκρανική μεθόριο μυρίζει μπαρούτι. Η Μόσχα έχει αυξήσει δραματικά τον αριθμό των ανδρών και των στρατιωτικών οχημάτων στην περιοχή, υπό την κάλυψη της διεξαγωγής ασκήσεων. Σύμφωνα με νατοϊκές πηγές, περίπου 20.000 στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί εκεί, αριθμός μικρότερος μεν των 40.000 που υπήρχαν στην ίδια περιοχή τον περασμένο Απρίλιο, αλλά πολύ πιο κοντά στη μεθόριο (σε απόσταση εντός 50 χιλιομέτρων από αυτή). Σε αυτές τις δυνάμεις συμπεριλαμβάνονται και άνδρες των ειδικών δυνάμεων (οι περίφημες «spetsnaz»).
Πάντως, αν και τα ενημερωτικά σημειώματα που έλαβε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟΑντερς Φογκ Ράσμουσεν εν όψει της πρόσφατης επίσκεψής του στο Κίεβο μιλούσαν για αυξημένη προοπτική μιας ευρείας κλίμακας συμπλοκής, νατοϊκές πηγές τόνιζαν ότι αυτό δεν σημαίνει επικείμενη ρωσική εισβολή. Παράλληλα όμως τα ίδια έγγραφα καταδεικνύουν σαφώς ότι ο εξοπλισμός των αυτονομιστών από τη ρωσική πλευρά συνεχίζεται. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η Μόσχα «φορτώνει» στρατιωτικά την Κριμαία, ενώ ο κίνδυνος απρόβλεπτων εξελίξεων στη Μολδαβία παραμένει.
Ο ρόλος της Γερμανίας
Η κατάρριψη του μαλαισιανού αεροσκάφους έχει επίσης οδηγήσει σε ενεργότερη εμπλοκή της Γερμανίας, με την Ανγκελα Μέρκελ πλέον σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Η γερμανίδα καγκελάριος έχει βρεθεί, λένε οι γνωρίζοντες, σε δύσκολη θέση. Η Ρωσία αποτελεί σημαντικότατο εξαγωγικό προορισμό και μια σταθερά της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής. Μια βαθιά ψύχρανση των σχέσεων Βερολίνου – Μόσχας θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη γερμανική οικονομία, αλλά και στις προοπτικές ανάκαμψης της ευρωζώνης.
Από την άλλη πλευρά όμως, η αεροπορική τραγωδία, αλλά και η αίσθηση ότι ο Πούτιν δεν έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις του ενώ εκτυλίσσεται η ουκρανική κρίση, οδήγησαν τη Μέρκελ σε πιο σκληρή στάση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η καγκελάριος θα πάψει να κινείται παρασκηνιακά για την εξεύρεση πολιτικής λύσης. Και τούτο διότι παρά τα αυξημένα ποσοστά δυσαρέσκειας της γερμανικής κοινής γνώμης έναντι της Ρωσίας, ανάλογη απογοήτευση υπάρχει για τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Βασικός λόγος για αυτό είναι η έκταση των παρακολουθήσεων της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (NSA) στη Γερμανία.
Η διαμάχη στο ΝΑΤΟ
Ιχνηλατώντας τις επόμενες εξελίξεις, έμπειροι διπλωματικοί παράγοντες τονίζουν ότι ουδείς μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί. Σε κομβικής σημασίας αναδεικνύεται, όπως όλα δείχνουν, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 4-5 Σεπτεμβρίου στην Ουαλία. Εκεί αναμένεται να κορυφωθεί η διαμάχη ανάμεσα στους «ιέρακες» που θέλουν η Συμμαχία να επιστρέψει στον «ψυχροπολεμικό ρόλο» της και στις «περιστερές» που επιδιώκουν μετριοπάθεια.
Στο σημείο αυτό υπάρχει διχασμός, που επίσης είναι εμφανής στους κόλπους της ΕΕ. Από τη μία πλευρά τοποθετούνται οι Ανατολικοευρωπαίοι (με πρωταγωνιστές τους Λιθουανούς, τους Λετονούς, τους Εσθονούς και κυρίως τους Πολωνούς). Ζητούν ενεργότερο ρόλο του ΝΑΤΟ, ακόμη και τη μόνιμη στάθμευση δυνάμεων στο έδαφός τους. Οι στρατιωτικοί επιτελείς της Συμμαχίας επεξεργάζονται συνεχώς σχέδια, ακόμη και για την τοποθέτηση εξοπλισμού και προμηθειών στο έδαφος των ανατολικών συμμάχων.
Σε εκτενές άρθρο του πριν από λίγες ημέρες στους «Financial Times», ο Ράσμουσεν περιέγραψε αρκετές ιδέες, ορισμένες εκ των οποίων προέρχονται από την αρμόδια Επιτροπή Αμυνας της βρετανικής Βουλής των Κοινοτήτων. Η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν αυτά τα σχέδια και κυρίως την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο όριο του 2%. Χώρες όμως όπως η Γερμανία αντιδρούν.
Οι Αμερικανοί κινούνται πιο διακριτικά σε στρατηγικό επίπεδο. Σύμφωνα με απόρρητες αναλύσεις, δίνουν μεγάλη έμφαση στον ρόλο της Πολωνίας και της Ρουμανίας. Ιδιαίτερα η δεύτερη, που έχουν επισκεφθεί πρόσφατα ο αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντενκαι ο υπουργός Αμυνας Τσακ Χέιγκελ, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην αναδυόμενη στρατηγική στη Μαύρη Θάλασσα, τόσο για την ενίσχυση της δυτικής στρατιωτικής παρουσίας όσο και ως συνδετικός κρίκος με χώρες όπως η Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν (σε σχέση με μελλοντικούς αγωγούς αερίου και πετρελαίου). Μάλιστα, εσχάτως φαίνεται να έχουν επιταχυνθεί οι διαδικασίες ανάπτυξης της βάσης για την εγκατάσταση της αμερικανικής αντιπυραυλικής ασπίδας στη Ρουμανία.
Πηγή: tovima.gr
Μοίρασε το νέο μαςShare on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Pin on Pinterest0Share on LinkedIn0Share on TumblrEmail this to someone